پرۆسیجەرە نەخۆشخانەییەکان
پرۆسیجەرە نەخۆشخانەییەکان – ناوەندی ئاریتیمی تاران
ئەگەر پشکنینە دەستنیشانکەرەکان لە کلینیک و پێداچوونەوەی بەڵگە پزیشکییەکانی نەخۆش پیشان بدەن کە بۆ چارەسەری ئاریتیمیا پێویستی بە دەستێوەردانی پێشکەوتووتری نەخۆشخانەیی هەیە، نەخۆش بۆ نەخۆشخانە هاوبەشەکانی ناوەندی ئاریتیمی تاران، لەوانە نیکان ئاقدەسیە و دەی، ڕەوانە دەکرێت.
تیمی پزیشکی لەگەڵ ستافی پەرستاری ناوەندی ئاریتیمی تاران پرۆسیجەرە پێویستە نەخۆشخانەییەکان وەک PFA، Catheter Ablation، Cryoablation، دانانی Pacemaker و چارەسەرییەکانی تر ئەنجام دەدەن.
فیبریلاسیۆنی ئەترێڵ یەکێکە لە باوترین تێکچوونەکانی ڕیتمی دڵ کە تێیدا ڕیتمی ئاسایی دڵ نائاسایی دەبێت. دەتوانێت بە نیشانەکانی وەک دڵلێدان، ماندووبوونی زوو و کەمبوونەوەی توانای کارە ڕۆژانەکان دەربکەوێت و لە زۆر نەخۆشدا مەترسی سکتەی مێشک زیاد بکات؛ بۆیە دەستنیشانکردن و چارەسەری بەکات گرنگە.
لە ساڵانی دواییدا Pulsed Field Ablation (PFA) وەک ڕێبازێکی نوێ بۆ چارەسەری ئەم جۆرە ئاریتیمیایە ناسێنراوە. لە جیاتی وزەی گەرمایی یان ساردکردنەوە، PFA مەیدانی کارەبایی زۆر کورت بەکاردەهێنێت بۆ ناچالاککردنی ڕێڕەوەکانی دروستکەری ڕیتمی نائاسایی. ئەم تەکنیکە بە شێوەی هەڵبژاردەیی خانە نەخۆشەکانی ماسولکەی دڵ ئامانج دەگرێت و هەوڵ دەدات زیان بە ئەندامە هەستیارە دەوروبەرەکان وەک مری، ئەعصاب و خوێنبەرەکان کەم بکات. توێژینەوە کلینیکییەکان نیشان دەدەن کە PFA دەتوانێت لەگەڵ کەمبوونەوەی مەترسی عوارضی جدی، کورتبوونەوەی ماوەی پرۆسیجەر و گەڕانەوەی خێراتر بۆ چالاکییە ڕۆژانەکان هاوبەش بێت. بۆیە ئەم تەکنیکە لە ماوەیەکی کورتدا سەرنجی کاردیۆلۆژ و ئەلیکترۆفیزیۆلۆژەکانی جیهانی ڕاکێشاوە. ئێستا تیمی فەوقتخصصی ئێمە لە نەخۆشخانەی نیکان ئاقدەسیە ئەم چارەسەرییە نوێیە بۆ نەخۆشانی فیبریلاسیۆنی ئەترێڵ پێشکەش دەکات و بە ئامێری پێشکەوتوو و زیاتر لە 25 ساڵ ئەزموونی کلینیکی، لەگەڵ چارەسەرییە ناسراو و کاریگەرەکانی تری فیبریلاسیۆنی ئەترێڵ بەکاری دەهێنێت.
Catheter Ablation
Catheter Ablation یەکێکە لە پرۆسیجەرە سەرەکی و وردە نەخۆشخانەییەکان بۆ چارەسەری ئاریتیمیای دڵ. لە ڕێگەی دەمارەکانی ناوچەی کشانەوە چەند کاتیتەری باریکی کارەبایی بەرەو دڵ دەبرێن. ئەلیکترۆدەکانی سەر کاتیتەرەکان سیگناڵە کارەباییەکانی ناو دڵ تۆمار دەکەن و لە کۆمپیوتەری ژووری کۆنترۆڵ بۆ پزیشک پیشان دەدرێن. ئەبلەیشن پرۆسیجەرێکی تیمییە و سەرکەوتنی زۆر پەیوەستە بە ئەزموون و شارەزایی تیمی پزیشکی و تەکنیکی. پزیشک بە جوڵاندنی کاتیتەرەکان لە ناو ژوورەکانی دڵ کانونی ئاریتیمیا دەدۆزێتەوە و بە وزەی گونجاو لە سەر کاتیتەرەکە کانونەکە لەناودەبات. ئامانج لەناوبردنی ئاریتیمیا و گەڕاندنەوەی نەخۆشە بۆ ژیانی ئاساییە.
ئەبلەیشنی سێ ڕەهەندی CARTO
بەهۆی ئاڵۆزیی شێوەسازی دڵ، هەندێک جۆری ئاریتیمیا پێویستیان بە نەخشەکێشانی سێ ڕەهەندی هەیە بۆ دۆزینەوەی کانونی ئاریتیمیا و ئەنجامدانی ئەبلەیشنی کاریگەر. سیستەمە پسپۆڕە پزیشکییەکان دەتوانن ژمارەیەکی زۆر لە سیگناڵە کارەبایی یان ئەلیکترۆمگناتیسییەکانی دڵ لە یەک کاتدا تۆمار بکەن و شێوەی کارەبایی و ئاناتۆمی دڵ دروست بکەن. ئەمە یارمەتی پزیشک دەدات کانونی ئاریتیمیا بە وردی زیاتر دیاری بکات و کاتیتەری ئەبلەیشن بەرەو شوێنی گونجاو ببات بۆ ئەوەی چارەسەر کاریگەرتر و بەردەوامتر بێت. لە هەندێک حاڵەتدا تیمێکی ئەندازیاریش بەشداری دەکات بۆ باشترکردنی نەخشەکێشان.
لە ئێستادا سیستەمی سێ ڕەهەندی CARTO Primeی Biosense Webster لە نەخۆشخانەی نیکان ئاقدەسیە و سیستەمی EnSite Xی Abbott لە نەخۆشخانەی دەی دامەزراون. ئەم سیستەمە پێشکەوتووانە لە چارەسەری ئاریتیمیا ئاڵۆزەکانی دڵدا ڕۆڵێکی گرنگیان هەیە.
نوێترین سیستەمی نەخشەکێشانی سێ ڕەهەندی CARTO لە نەخۆشخانەی نیکان ئاقدەسیە توانای پێشکەوتوو بۆ چارەسەری جۆرە جیاوازەکانی ئاریتیمیای دڵ پێشکەش دەکات. پزیشکانی ناوەندی ئاریتیمی تاران ئەم تەکنەلۆژیایە بەکاردەهێنن بۆ دیاریکردنی شوێنی وردی سەرچاوەی ڕیتمی نائاسایی.
Cryoablation
تەکنەلۆژیای نوێی Cryoablation لە کتلەبی نەخۆشخانەی نیکان ئاقدەسیە و نەخۆشخانەی دەی بەردەستە. ئەم شێوازە هەڵبژاردەی چارەسەری زیاتر بۆ نەخۆشانی ڕیتمی نائاسایی دڵ وەک فیبریلاسیۆنی ئەترێڵ دابین دەکات.
هەروەها بۆ ئەو نەخۆشانە سودبەخشە کە کانونی ئاریتیمیایان نزیکە لە سیستەمی هەدایەتی ئاسایی دڵ، کە ئەبلەیشنی گەرمایی دەتوانێت مەترسی زیان بە هەدایەت و پێویستی بە Pacemaker دروست بکات. لە Cryoablationدا، لە جیاتی لەناوبردنی کانون بە گەرما، ساردکردنەوەی کۆنترۆڵکراو بەکاردەهێنرێت. یەکێک لە سوودەکان کەمتر بوونی ئەگەری زیان بە بافتی ئاسایی دڵە بە بەراورد بە ئەبلەیشنی گەرمایی.
پزیشکانی ناوەندی ئاریتیمی تاران ئەم تەکنەلۆژیایە وەک یەکێک لە ڕێگاکانی چارەسەری بۆ هەندێک ئاریتیمیای هەڵبژێردراو، لەوانە فیبریلاسیۆنی ئەترێڵ و ئاریتیمیای نزیک لە سیستەمی هەدایەتی ئاسایی، بەکاردەهێنن.
Pacemaker CRT
CRT Pacemaker چییە و چ ڕۆڵێکی لە چارەسەری ناتوانی دڵ هەیە؟ CRT یان Cardiac Resynchronization Therapy سیستەمێکی پێشکەوتووی pacing ـە کە بۆ هەندێک نەخۆشی هەڵبژێردراوی ناتوانی دڵی پێشکەوتوو و تێکچوونی تایبەتی هەدایەتی کارەبایی بەکاردەهێنرێت. بە pacingی هاوکات و ڕێکخراوی ژوورە جیاوازەکانی دڵ، یارمەتی باشترکردنی کاتبەندی و هاوئاهەنگی انقباضی دڵ دەدات و دەتوانێت کارکردنی دڵ باشتر بکات. لە ناوەندی ئاریتیمی تاراندا CRT وەک یەکێک لە چارەسەرە ناسراوەکان بۆ نەخۆشانی گونجاوی ناتوانی سیستۆلی دڵ بەکاردەهێنرێت و دەتوانێت نیشانەکان، کوالیتی ژیان و ئەنجامی کلینیکی باشتر بکات.
CRT چۆن کار دەکات؟ لە هەندێک نەخۆشی ناتوانی سیستۆلی دڵ، وەک ئەوانەی مێژووی MI، فشاری خوێنی بەرز یان Cardiomyopathy هەیە، دوو بطن بە هاوئاهەنگی منقبض نابن. ئەم دۆخە Cardiac Dyssynchrony ناودەبرێت. زۆرجار لە ECGدا بە QRSی فراوانتر دەردەکەوێت و نیشانەی هەدایەتی کارەبایی نائاساییە.
CRT چۆن کارکردنی دڵ باشتر دەکات؟ CRT پالسە کارەباییە هاوکاتەکان بۆ بطنە ڕاست و چەپ دەنێرێت بۆ هاوکاتکردنی انقباض. ئەمە دەتوانێت: هاوئاهەنگی انقباضی ماسولکەی دڵ باشتر بکات؛ دەرچوونی کاریگەری خوێن زیاد بکات؛ EF باشتر بکات؛ نیشانەکانی ناتوانی دڵ کەم بکات؛ و کارکردنی دڵ تا ڕادەیەک بۆ دۆخی کاریگەرتر بگەڕێنێتەوە. لە زۆر نەخۆشی گونجاودا CRT دەتوانێت بستەرکردنی دووبارە کەم بکات و پێشکەوتنی ناتوانی دڵ هێواش بکات.
دانانی ICDی ژێرپێست | S-ICD
ICDی ژێرپێست (S-ICD) بۆ پێشگیری لە وەستانی لەناکاوی دڵ S-ICD ئامێرێکی چێنراوی دیفیبریلاتۆرە کە بۆ هەندێک نەخۆشی مەترسیدار بە ئاریتیمیا وێنترێکیولارییە ژیانهەڕەشەکان بەکاردەهێنرێت. ئامێرەکە ڕیتمە مەترسیدارەکان بە خێرایی دەناسێتەوە و دەتوانێت شۆکی کارەبایی بدات بۆ گەڕاندنەوەی ڕیتمێکی کاریگەر و کەمکردنەوەی مەترسی مردنی لەناکاوی دڵ.
لە ناوەندی ئاریتیمی تاراندا دانانی S-ICD وەک هەڵبژاردەیەکی نوێ بۆ نەخۆشانی مەترسیداری گونجاو پێشکەش دەکرێت.
ICD چۆن یارمەتی پێشگیری لە وەستانی دڵ دەدات؟ ICD بۆ نەخۆشانی مەترسیدار بە ئاریتیمیا مەترسیدارەکان بەکاردەهێنرێت، لەوانە:
Ventricular fibrillation (VF)
Ventricular tachycardia (VT)
مێژووی وەستانی لەناکاوی دڵ
ئامێرەکە بەردەوام ڕیتمی دڵ چاودێری دەکات و کاتێک ئاریتیمیایەکی مەترسیدار دەناسێتەوە بە شێوەی خۆکار چارەسەر دەدات بۆ گەڕاندنەوەی ڕیتمی ئاسایی.
Pacemakerی بێ لید | Leadless Pacemaker
Leadless Pacemaker | نەوەی نوێی pacingی دڵ
Pacemakerە ستانداردەکان زۆرجار لە گیرفانێکی ژێرپێستی بەشی سەرەوەی سنگ دادەنرێن و لیدەکان لە ڕێگەی دەمارەکانەوە بۆ ناو دڵ دەبرێن. ئەم ڕێبازە ساڵانێکی زۆرە بۆ چارەسەری برادیئاریتیمیا و تێکچوونی هەدایەت بە سەرکەوتوویی بەکاردێت. تەکنەلۆژیای نوێ Leadless Pacemakerی دروست کردووە؛ ئامێرێکی خۆبەخۆی pacing کە ڕاستەوخۆ لە ناو دڵ دادەنرێت و پێویستی بە گیرفانی سنگ و لیدی transvenous نییە.
Leadless Pacemaker چۆن کار دەکات؟
هیچ گیرفانێک لە سنگ دروست ناکرێت.
هیچ لیدی transvenous لە جەستەدا نامێنێت.
ئامێرەکە لە ڕێگەی دەمارێکی لاق، زۆرجار femoral vein، دەبرێتە ناو جەستە و ڕاستەوخۆ لە بطنە ڕاست دادەنرێت.
هیچ برین یان نیشانی جەراحیی دیاری لە سنگ نامێنێت.
ئەم تایبەتمەندییانە دەتوانن عوارضی پەیوەندیدار بە لید و تووشبوونی گیرفانی جەراحی بە شێوەی بەرچاو کەم بکەن.
کێ دەتوانێت کاندیدی Leadless Pacemaker بێت؟
نەخۆشانی برادیکاردیا.
کەسانی مێژووی تووشبوونی ئامێری دڵیان هەیە.
نەخۆشانی دەستڕاگەیشتنی دەمارەکانی بەشی سەرەوەی سنگیان سنووردارە.
کەسانی پێویستیان بە ڕێبازێکی کەمدەستێوەردانتر هەیە.
بڕیاری کۆتایی لەلایەن پسپۆڕی ئەلیکترۆفیزیۆلۆژی دڵ و دوای پشکنینی ورد دەدرێت.
دانانی Leadless Pacemaker لە ناوەندی ئاریتیمی تاران
دانانی Leadless Pacemaker لەلایەن پسپۆڕانی ئەلیکترۆفیزیۆلۆژی دڵ و بە بەکارهێنانی ئامرازە پێشکەوتووەکانی angiography ئەنجام دەدرێت. پرۆسیجەرەکە کەمدەستێوەردانە و زۆرجار لە ڕێگەی دەمارێکی لاقەوە ئەنجام دەدرێت و نەخۆش زۆرجار لە ماوەیەکی کورتدا بۆ چالاکی ڕۆژانە دەگەڕێتەوە.
ئەگەر تێکچوونی ڕیتمی دڵت هەیە یان پزیشک دانانی Pacemakerی پێشنیار کردووە، ڕاوێژی پسپۆڕانە دەتوانێت گونجاوترین ڕێگای چارەسەر دیاری بکات.
Pacemakerی دوو ژووری Dual Chamber Pacemaker
Dual-Chamber Pacemaker چییە؟
Pacemakerی دوو ژووری یەکێکە لە باوترین سیستەمەکانی pacing بۆ چارەسەری تێکچوونی هەدایەت و برادیکاردیا.
بە هاوکاتکردنی pacingی ئەترێمی ڕاست و بطنە ڕاست، یارمەتی پاراستنی ڕیزبەندی ئاسایی نێوان ژوورەکانی دڵ دەدات و پمپاژکردنی کاریگەری دڵ پشتگیری دەکات.
لە ناوەندی ئاریتیمی تاراندا دانانی Dual-Chamber Pacemaker دوای پشکنینی ورد لەلایەن پسپۆڕی ئەلیکترۆفیزیۆلۆژی دڵ ئەنجام دەدرێت.
Dual-Chamber Pacemaker چۆن کار دەکات؟
یەک لید لە ئەترێمی ڕاست دادەنرێت.
لیدێکی تر لە بطنە ڕاست دادەنرێت.
ئامێرەکە چالاکی کارەبایی هەردوو ژوور چاودێری دەکات.
کاتێک پێویست بێت پالسە کارەباییەکان دەنێرێت بۆ هاوکاتکردنی انقباض.
ئەمە وا دەکات سەرەتا ئەترێم منقبض بێت و پاشان بطن، نزیک لە ڕیزبەندی ئاسایی دڵ.
سوودەکانی بەراورد بە Pacemakerی یەک ژووری
سیستەمی دوو ژووری دەتوانێت هاوئاهەنگی فیزیۆلۆژیکی نێوان ئەترێم و بطن باشتر بکات.
دەتوانێت مەترسی Pacemaker Syndrome کەم بکات.
دەتوانێت نیشانەکانی وەک سەرگێژە و لاوازی باشتر بکات.
لە نەخۆشی گونجاودا دەتوانێت کوالیتی ژیان باشتر بکات.
بۆ ئەم هۆیانە لە کاتی گونجاوی کلینیکیدا زۆرجار هەڵبژاردەی پەسەندکراوە.
